Hiszpańscy naukowcy opracowali eksperymentalną terapię opartą na zmodyfikowanej genetycznie bakterii, która osłabia biofilm lekoopornej bakterii Pseudomonas aeruginosa. W badaniu na świniach wziewny „żywy lek” zmniejszył grubość osadu na rurkach intubacyjnych o około 40 proc. Wyniki opublikowano w czasopiśmie eBioMedicine.

Bakteria z płuc jako koń trojański

Terapia wykorzystuje Mycoplasma pneumoniae, bakterię, która w naturalnej postaci wywołuje zwykle łagodne zakażenie płuc. Dzięki inżynierii genetycznej uczyniono ją nieszkodliwą dla ludzi i przekształcono w nośnik leku. Wyposażono ją w geny odpowiedzialne za rozkład cukrów, które spajają biofilm, oraz w toksyny działające wyłącznie na Pseudomonas aeruginosa.

Autorzy badania mówią o nowej dziedzinie medycyny, czyli żywych bioterapeutykach. Jak ujęła to dr Irene Rodríguez-Arce, współautorka pracy: „To strategia konia trojańskiego przeciwko chorobie”.

Co pokazały badania na świniach

Wcześniej metodę sprawdzano tylko na myszach. Teraz po raz pierwszy zadziałała u dużego zwierzęcia, którego płuca przypominają ludzkie pod względem wielkości, budowy i reakcji odpornościowej. Po raz pierwszy podano ją też za pomocą nebulizatora, czyli urządzenia takiego, jakiego używano by u pacjentów.

• grubość biofilmu w rurkach zmniejszyła się z 6,08 do 3,67 mikrometra,
• w płucach nie stwierdzono uszkodzeń wywołanych zmodyfikowaną bakterią,
• nie zmieniła się zauważalnie własna flora bakteryjna dróg oddechowych zwierząt, co sugeruje, że lek działa swoiście na Pseudomonas.

Dlaczego rurki intubacyjne to problem

Pacjenci, którzy nie mogą samodzielnie oddychać, są utrzymywani przy życiu dzięki rurce wprowadzonej do tchawicy. W ciągu kilku dni jej wnętrze zasiedlają bakterie, tworząc śliską, ochronną warstwę – biofilm. Antybiotyki podawane dożylnie słabo przez nią przenikają, co prowadzi do nawracających zakażeń. To jedna z przyczyn respiratorowego zapalenia płuc. Według autorów mniej więcej co czwarty taki przypadek wywołuje Pseudomonas aeruginosa, często oporna na kilka grup antybiotyków.

Co to oznacza dla Polski i co dalej

Lekooporne zakażenia szpitalne, w tym wywołane przez Pseudomonas aeruginosa, są wyzwaniem także dla polskich oddziałów intensywnej terapii, podobnie jak w innych krajach UE. Na razie jednak mowa wyłącznie o badaniach przedklinicznych. Terapia nie jest dostępna dla pacjentów i nie wiadomo, kiedy mogłaby trafić do szpitali. Zanim tak się stanie, musi przejść badania kliniczne i ocenę regulatorów, w tym w Unii Europejskiej.

Autorzy uważają, że wyniki uzasadniają pierwsze badanie bezpieczeństwa z udziałem ludzi. Skuteczność można by poprawić, łącząc „żywy lek” z antybiotykami podawanymi dożylnie albo zmieniając cząsteczki rozpuszczające biofilm. Prof. Luis Serrano ocenia, że po takich modyfikacjach możliwe byłoby całkowite rozpuszczenie biofilmu. Zespół z Centrum Regulacji Genomowej (CRG) pracuje też nad wersjami terapii przeznaczonymi dla chorych na zwłóknienie płuc i raka płuca.

Badanie przeprowadzono we współpracy CRG i szpitala Hospital Clínic-IDIBAPS w Barcelonie, a doświadczenia na zwierzętach wykonano na Uniwersytecie Barcelońskim.

Źródło: Medical Xpress – „’Living medicine’ tackles drug-resistant biofilms growing on ventilation tubes”